Xhubleta

Rreth xhubletës

Xhubleta është një fund i valëzuar në formë kambane, që e kanë veshur tradicionalisht gratë shqiptare në veri të Shqipërisë, në Kosovë, në Maqedoninë e Veriut dhe në Mal të Zi. Është një veshje e mbijetuar nga kohë të lashta vetëm në trojet shqiptare, e veçantë për formën, ndërtimin dhe zbukurimet. Në vitin 2022 UNESCO e përfshiu në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale që ka nevojë për mbrojtje urgjente.

Si është ndërtuar

Xhubleta varet në supe me dy rripa dhe ka 13 deri në 17 rripa e 5 copa shajaku, të bashkuara me gajtanë të hollë leshi. Gjoksi dhe pjesa që mbulohet nga përparësja thuren me lesh të zi. Forma e kambanës duket sidomos nga prapa. Ka dy lloje, një të ngushtë dhe një të gjerë. Me xhubletën vishet edhe një brez i gjerë me rruaza e gajtanë, në kokë një shami e bardhë dhe në këmbë opinga lëkure.

Sot përdoren vetëm dy ngjyra: e bardha për vajzat e pamartuara dhe e zeza për gratë e martuara. Dikur kishte shumë ngjyra: një autor i shekullit XVII shkruante se as palloi nuk kishte aq ngjyra sa xhubleta e grave të Kelmendit. Zbukurohet me simbole si dielli, hëna, yjet, shqiponjat dhe gjarpërinjtë.

Burimet: Wikipedia (anglisht), Wikipedia (shqip). Fotot: Wikimedia Commons (autorët dhe licencat te çdo foto).