Kanuni

Rreth Kanunit

Kanuni është tërësia e ligjeve zakonore tradicionale shqiptare, që ka drejtuar të gjitha anët e jetës së shoqërisë fisnore. Për të paktën pesë shekujt e fundit është ruajtur vetëm gojarisht nga pleqtë e fiseve. Kanuni zbatohet njësoj për shqiptarët e të gjitha besimeve. Besa dhe nderi janë themeli i sjelljes vetjake dhe shoqërore.

Kanuni mbështetet në katër shtylla: nderin, mikpritjen, sjelljen e drejtë dhe besnikërinë ndaj fisit. Fjala vjen nga arabishtja, me kuptimin "ligj"; fjala më e vjetër shqipe për të drejtën zakonore është doke. Në krahina të ndryshme ka pasur emra e variante të ndryshme, si Kanuni i Skënderbeut, Kanuni i Labërisë ose Kanuni i Malësisë së Madhe.

Kanuni i Lekë Dukagjinit

Më i njohuri është Kanuni i Lekë Dukagjinit, që mban emrin e princit mesjetar që sundoi në veri të Shqipërisë. U shkrua në shekullin XIX nga Shtjefën Gjeçovi, u botua pjesërisht në revistën Hylli i Dritës më 1913 dhe i plotë më 1933. Ka 12 libra dhe 1.262 nene për jetën e malësisë: ekonominë e shtëpisë, mikpritjen, vëllazërinë, fisin, kufijtë, punën, martesën dhe tokën. Gjatë komunizmit shteti e ndaloi me ligj.

Burimet: Wikipedia (anglisht). Fotot: Wikimedia Commons (autorët dhe licencat te çdo foto).