Plisi

Rreth plisit

Plisi, i quajtur edhe qeleshe ose qylaf, është një kësulë e bardhë prej shajaku, pa strehë, që e kanë mbajtur tradicionalisht shqiptarët. Është përhapur në të gjitha trojet shqiptare dhe sot është pjesë e veshjes tradicionale. Lartësia dhe forma ndryshojnë nga krahina në krahinë: në Kosovë, Tropojë, Pukë dhe Malësi të Madhe mbahej më shumë në formë gjysmë-veze, në Gjirokastër, Përmet e Vlorë me majë.

Deri para periudhës komuniste e mbanin pothuajse të gjithë burrat e shtresave të varfra, të rinj e pleq; më pas e mbajtën vetëm të moshuarit. Sot vihet sidomos në festivale e koncerte folklorike dhe në festa kombëtare, dhe shitet në pazaret e qyteteve, si në atë të Krujës. Në vitin 1322 murgu irlandez Simon Fitzsimons, duke kaluar nga Durrësi, shkroi se shqiptarët mbanin një "kapelë të bardhë".

Si punohet

Plisi bëhet gjithmonë me dorë. Në pazarin e Krujës, një copë leshi vihet në tryezë dhe rrihet me një vegël si hark, derisa fijet ngatërrohen me njëra-tjetrën; pastaj lahet dhe tkurret. Leshi shtypet disa herë me një vegël druri derisa bëhet krejt i sheshtë, lihet 24 orë në shtypëse dhe njomet në ujë të nxehtë me kripë. Dy copat e leshit fërkohen me sapun, i cili zëvendëson ngjitësin, dhe plisi vihet të thahet mbi një kallëp druri, që i jep formën.

Burimet: Wikipedia (anglisht), Wikipedia (shqip). Fotot: Wikimedia Commons (autorët dhe licencat te çdo foto).