Muzika popullore shqiptare

Rreth muzikës popullore shqiptare

Muzika ka një traditë të gjatë në Shqipëri dhe njihet për larminë e krahinave, nga gegët në veri te toskët në jug. Muzika popullore ndahet në tre grupe të mëdha stilistike: e gegëve në veri, e labëve dhe e toskëve në jug, ndërsa Shkodra dhe Tirana kanë traditat e tyre të muzikës qytetare.

Këngët popullore ndahen në epikën heroike të veriut dhe në ninulla, këngë dashurie, këngë dasme, këngë pune e të tjera. Ninullat dhe vajet janë ndër llojet më të rëndësishme dhe zakonisht i këndojnë gratë vetëm. E rëndësishme është edhe muzika e festave, sidomos e Ditës së Lazarit, që hap pranverën.

Veriu dhe jugu

Gegët në veri të Shkumbinit njihen për poezinë epike të kënduar; muzika e veriut është kryesisht njëzërëshe. Me dajre, çifteli dhe sharki luhen valle e këngë barinjsh, ndërsa barinjtë e veriut përdorin vegla frymore të punuara vetë, si zumarja. Këngët maje-krahi dikur përdoreshin nga malësorët për t'u thirrur nga larg.

Jugu njihet për iso-polifoninë, për vajet me kor dhe një ose dy solistë, dhe për këngët e dashurisë me ritëm të lirë. Toskët kanë ansamble me violina, klarinetë, llautë dhe dajre; muzika instrumentale e jugut ka në qendër kabanë.

Burimet: Wikipedia (anglisht). Fotot: Wikimedia Commons (autorët dhe licencat te çdo foto).