Këngët e Kreshnikëve

Cikli epik më i rëndësishëm i shqiptarëve, që lahutarët e veriut dhe të Kosovës e këndojnë ende përmendsh me lahutë.

Burra me plisa dhe veshje popullore duke kënduar me çifteli në skenë
Foto: Albinfo, CC BY-SA 4.0

Rreth epikës shqiptare

Poezia epike shqiptare është një traditë e gjatë gojore që ende jeton. Shumë rapsodë ose lahutarë gjenden sot në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë, disa edhe në Mal të Zi. Këndimi i vargjeve epike përmendsh është një nga traditat e fundit të këtij lloji në Evropë, dhe e fundit në Ballkan.

Në epikën shqiptare, Këngët e Kreshnikëve janë cikli heroik jo-historik më i rëndësishëm, ndërsa këngët për Skënderbeun janë cikli historik më i rëndësishëm. Epika e veriut këndohet me lahutë ose me çifteli. Studiuesit e Homerit e kanë studiuar për të kuptuar më mirë epikat homerike, dhe teoria e kompozimit gojor u zhvillua edhe nga studimi i vargjeve epike shqiptare.

Mbledhja e këngëve

Deri në fillim të shekullit XXI janë mbledhur rreth gjysmë milioni vargje të ciklit të Kreshnikëve, bashkë me variantet. Poema kombëtare Lahuta e Malcís e At Gjergj Fishtës, botuar më 1937, me 30 këngë dhe mbi 17.000 vargje, është frymëzuar nga epika gojore e veriut.

Burimet: Wikipedia (anglisht). Fotot: Wikimedia Commons (autorët dhe licencat te çdo foto).

Galeria

Vazhdo eksplorimin

Disa vegla me tela prej druri, me bisht të gjatë, të mbështetura në mur

Çiftelia

Vegla me dy tela e malësorëve të veriut dhe e Kosovës: njëri tel mban melodinë, tjetri isonë.

Festivali i Këngës

Konkursi vjetor i këngës në RTSH, që nga viti 1962, nga i cili që prej vitit 2004 zgjidhet përfaqësuesi i Shqipërisë në Eurovision.

Gajdja

Vegla frymore me shakull lëkure e barinjve të jugut, që luhet sidomos në Toskëri: në Korçë, Devoll, Berat e Pogradec.

Burra me fustanella të bardha dhe plisa duke kënduar në skenë

Iso-polifonia

Këndimi shumëzërësh me iso i jugut të Shqipërisë, pjesë e listës së UNESCO-s për trashëgiminë kulturore jomateriale.