Çiftelia

Vegla me dy tela e malësorëve të veriut dhe e Kosovës: njëri tel mban melodinë, tjetri isonë.

Disa vegla me tela prej druri, me bisht të gjatë, të mbështetura në mur
Foto: Vetoni13, CC BY-SA 4.0

Rreth Çiftelisë

Çiftelia është një vegël muzikore me dy tela që u bihet me pendë; njihet edhe si karadyzen ose tamërr. Emri vjen nga turqishtja çift (çift) dhe tel, pra "me tela të dyfishtë". E luajnë malësorët e Malësisë së Madhe, Pukës, Mirditës, Lumës, Malësisë së Gjakovës, të Kosovës dhe të jugut të Malit të Zi.

Dikur përdorej për të shoqëruar rapsoditë dhe baladat, të njohura si "këngë me çifteli"; sot luhet shpesh në dasma dhe në koncerte. Shoqëron edhe epikën.

Si ndërtohet

Zakonisht punohet nga druri i arrës ose i qershisë dhe ka një kokë të zbrazët, një qafë me perde dhe dy shtrëngues telash. Njëri tel mban melodinë dhe tjetri zakonisht isonë. Perdet nuk ndjekin shkallën kromatike, por atë diatonike, me shtatë nota në oktavë.

Burimet: Wikipedia (anglisht), Wikipedia (shqip). Fotot: Wikimedia Commons (autorët dhe licencat te çdo foto).

Galeria

Vazhdo eksplorimin

Festivali i Këngës

Konkursi vjetor i këngës në RTSH, që nga viti 1962, nga i cili që prej vitit 2004 zgjidhet përfaqësuesi i Shqipërisë në Eurovision.

Gajdja

Vegla frymore me shakull lëkure e barinjve të jugut, që luhet sidomos në Toskëri: në Korçë, Devoll, Berat e Pogradec.

Burra me fustanella të bardha dhe plisa duke kënduar në skenë

Iso-polifonia

Këndimi shumëzërësh me iso i jugut të Shqipërisë, pjesë e listës së UNESCO-s për trashëgiminë kulturore jomateriale.

Kaba dhe sazet

Kabaja, muzika instrumentale e improvizuar e jugut, dhe sazet, orkestrinat e qyteteve që e luajnë me klarinetë, violinë, fizarmonikë e llautë.